“Harcama limitlerinin sistemi düzeltmesi hayalcilik olur”

Spor ekonomisti Gökhan Tiryaki, kulüp harcama limitlerinin tek başına kulüpleri ekonomik olarak düzeltemeyeceğini söyledi. AA muhabirine ...
Spor ekonomisti Gökhan Tiryaki, kulüp harcama limitlerinin tek başına kulüpleri ekonomik olarak düzeltemeyeceğini söyledi.

AA muhabirine açıklamalarda bulunan Tiryaki, Türk futbolunu tekrar kurgulamak gerektiğini belirterek, “Harcama limitlerinin tek başına sistemi düzeltmesini beklemek hayalcilik olur. Bunu bir bütünün modülü olarak düşünmek ve bütünü planlamak lazım. Türkiye’de futbolu yine kurgulamak ve daha sıkı önlemler almamız gerekiyor. İspanya harcama limitini uygularken, İngiltere de kendi kurallarıyla kulüplerin iki sene üst üste ziyan etmesine müsaade vermiyor. Şayet ziyan edilirse de kulüp sahiplerinden ziyanları karşılamasını istiyor. Aslında bunlar bizim talimatlarımızda da var lakin, uygulamada büyük eksikliklerimiz var. Kulüplerin bugün aldığı limitlere baktığımızda bunların, finansal durumlarına nazaran fazla olduğunu ve gerçeklerle örtüşmediğini söyleyebilirim. Üretmeyen kulüplerimizin sonunun bu olacağı bağıra bağıra geldi. Kulüplerin altyapı tesislerinin ve üretim yapan yapılarının olması lazım. Biz tesisleşme yapılması gerekiyor dediğimiz vakit daima stat yapmak algılandı.” ifadelerini kullandı. 

“Büyük kulüplerin taraftarı var diye sağlanan ayrıcalıklar adil ortamı ortadan kaldırdı”

Futbol iktisadında adil bir ortam olmadığını da vurgulayan Tiryaki şunları aktardı: 

“Avrupa ile rekabet etmek farklı bir şey. Kulüplerin finansal gerçekleri bugünkü limitleri bile karşılamıyor. Fulham ikinci ligden çıkıyor, 140 milyon pound alıyor. Bizdeki en yüksek geliri olan grubun gelirinden bile fazla. O kulüplerle rekabet edeceğiz derken olması gerekenin üstünde harcama yapıyoruz. Daha fazla harcamak yerine üretmeye yönelmek gerekiyor. Kulüplerin düzelmesi için harcama limitleri kesinlikle gerekiyor ancak bunun yanında da futbolu yine bir bütün olarak ele almamız lazım. Başakşehir’in limiti 170, Fenerbahçe’nin 177 milyon lira. Başakşehir’in neredeyse borcu yok fakat Fenerbahçe’nin borcu 4 milyar lirayı aştı. Büyük kulüplerin taraftarı var diye sağlanan ayrıcalıklar adil ortamı ortadan kaldırdı. ‘Galatasaray’a 493 veriliyor, bize 177 milyon limit veriliyor’ deniyor. Galatasaray’ın borcu 2,5 milyar, geliri 1 milyar. Fenerbahçe’nin borcu 4 milyar, geliri 850 milyon lira civarı. Harcama limiti hesaplanırken geçmiş 3 yıldaki mali tabloları baz alıyor. Galatasaray’ın son 3 yılında 2 Şampiyonlar Ligi iştiraki ve lig şampiyonluğu var. Şampiyonlar Ligi hesaplamanın içinde yer alıyor üzere görünmese de oraya gittiğiniz vakit ticari gelirleriniz, maç gelirleriniz, sponsorluk gelirleriniz de artıyor. O yüzden Galatasaray’la Fenerbahçe’yi kıyaslamak yanlışsız değil. Harcama limitleri Türk futbolunun kurtulmasının küçük noktalarından biri olur ancak Türk futbolunun 10-15 yıllık master planını yapmak gerekiyor. Benzerini hem İspanya hem Almanya yaptı. Onlar da 10-15 yıllık planlarla yürüdüler. Bizdeki üzere günü kurtaralım diye yapılan 1-2 yıllık planlar yapalım sonrasına bakarız denmedi.”

“Fenerbahçe sistemin yanlış kurgulandığına itiraz ediyor”

Fenerbahçe’nin Türkiye Futbol Federasyonu’na yaptığı itiraza da değinen Tiryaki şunları kaydetti:

“Fenerbahçe hesaplamanın yanlış olduğuna itiraz etmiyor. Fenerbahçe sistemin yanlış olduğuna ve sistemin yanlış kurgulandığını söylüyor. Bununla ilgili geçen sene sayın Ali Koç’un açıklaması var, ‘Kulüp talimatları hazırlanırken bizim de büyük emeğimiz geçti’ diyor. Talimatların değişmesinin kıymetli nedenlerinden bir tanesi de Fenerbahçe ve Trabzon’un UEFA’dan alacakları cezaydı ve bu talimat değişiklikleri ceza almamalarına yardımcı olmuştu. Aslında bu sistemi Fenerbahçe de biliyordu. Bu işin başında o devir sayın Fikret Orman ve sayın Ali Koç vardı esasen. Bu sistemin yüzde 90’ı İspanya’da uygulanıyor. Bugün itiraz ederken ‘federasyonun yaptığı manevralar’ deniyor. O hareketler denilen olay, federasyonun yakın tarihte yaptığı talimat değişikliğinden kaynaklanıyor. Talimatlarda yapılan değişiklik şöyle, Kovid-19’un olumsuz tesirlerinin finansal tablolardan ya da hesaplamalardan çıkartılması istendi. Olağanda baz alınan finansal tabloların periyot sonları 31 Mayıs lakin lig temmuza sarktığı için yayın gelirinin birçok haziran-temmuzda kaldı. Bunların bir evvelki mali tabloya yazılması istendi. İkincisi, bu değişiklik yapılmasaydı hesaplamada kullanılan iki tekniğin düşük olanı alınacaktı. O da Fenerbahçe’de zati 436 milyon eksi çıkmış. Fenerbahçe de aslında onu da biliyor.”

“Bugün tahminen ligin yarısının lisansı yoktu”

Fenerbahçe’nin yanı sıra öteki üç büyük kulübün de sarı-lacivertlilerle tıpkı duruma gelmesinin kelam konusu olduğunu kaydeden Gökhan Tiryaki, “Bugün için Galatasaray, Beşiktaş, Trabzonspor bununla ilgili itirazda bulunmuyor lakin gelecek sene bu kulüpler de bankalar birliğiyle muahedeyi yenilemezse bugünkü Fenerbahçe’nin düştüğü duruma düşecekler. Zira hepsinden kredi anapara ödemesi düşülecek. Limitler bugünkünden yüzde 25-30 düşük olacak. Bugünkü tartışmaların olacağı geçen yıldan aşikardı ve kimse tedbir almadı. Federasyon 20 gün evvel değişiklikleri yapmasaydı bugün kadroların limitlerini değil lisans alamamalarını konuşuyor olacaktık. Fenerbahçe’nin de son açıklamasında belirttiği üzere birçok kulübün negatif limiti olacaktı. Federasyon değişiklikler ile kadrolara ekstra limit tanımış oldu. Şayet bu değişiklikler olmasaydı bugün tahminen de ligin yarısının lisansı yoktu.” değerlendirmesinde bulundu.

Harcama limitlerinin nasıl belirlendiğini de açıklayan Tiryaki, “Kulüplerin son 3 yıllık finansal tablolarına nazaran hesaplanıyor. Bu sene için 2017-18, 18-19 ve 19-20 dönemlerinin kontrolünden geçmiş finansal tablolarına nazaran hesaplanıyor. Son 3 yılın tabloları düzeltme katkısıyla güncelleniyor güncellenen sayıların ortalamasıyla yeni dönem bütçesi oluşturuluyor. Bütçeyi oluşturduktan sonra gelir-gider farkı ve net borç/faaliyet karı halinde hesaplanıyor. İki hesaplamanın ortalaması da harcama limiti olarak alınıyor. Harcama limitinde vergiler dahil futbolcu fiyatı, teknik takım fiyatı, menajerlik fiyatları de hesaplanıyor. Bunların yanı sıra transferdeki gelir masraflardaki durum da kar ya da ziyan olarak ekleniyor ya da düşülüyor. Son olarak şayet finansal kuruluşlara anapara ödemesi varsa bu fiyatta limitten düşülüyor. Fenerbahçe bankalarla yapılandırma yapmadığı için kredi anapara ödemesi de var ve bu son husustan ötürü bu tartışma ortamı oluştu.” biçiminde görüş belirtti.