Türkiye Kupası finallerinden farklı notlar

Trabzonspor ile Aytemiz Alanyaspor arasında yarın İstanbul'da yapılacak final maçıyla 58. sahibini bulacak Türkiye Kupası'nda finaller şimdiye ...
Trabzonspor ile Aytemiz Alanyaspor arasında yarın İstanbul’da yapılacak final maçıyla 58. sahibini bulacak Türkiye Kupası’nda finaller şimdiye dek 31 kere çift, 26 defa de tek maç olarak düzenlendi.

Bu dönem da Ziraat Bankasının sponsorluğunda düzenlenen Türkiye Kupası, 1965-1966, 1966-1967, 1983-1984, 1985-1986, 1989-1990, 1990-1991, 1999-2000, 2000-2001, 2001-2002, 2002-2003, 2003-2004, 2004-2005, 2005-2006, 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009, 2009-2010, 2010-2011, 2011-2012, 2012-2013, 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017, 2017-2018 ve 2018-2019 dönemlerinde tek, başka dönemlerde ise çift maçlı finallerle sahibine ulaştı.

Hükmen galibiyet ve kurayla gelen kupalar

Türkiye Kupası’nın 57 yıllık geçmişinde kupalar birer defa hükmen galibiyet ve kura sonucu sahiplerini buldu.

1963-1964 döneminde Galatasaray ile Altay ortasında yapılan final maçının birincisi 0-0 sonuçlandı. Rövanş maçına Altay’ın çıkmaması üzerine Türkiye Futbol Federasyonu müsabakayı 3-0 Galatasaray lehine tescil etti. Böylelikle kupa finalleri tarihinde birinci defa bir maç hükmen sonuçlanmış oldu.

Öte yandan, 1966-1967 döneminde Altay ile Göztepe ortasında yapılan final maçı 2-2 bitti. Kupayı, kura atışı sonucu Altay müzesine götürürken, tertip tarihinde yeni bir birinci gerçekleşti.

Uzatmalarda gülenler

Türkiye Kupası şimdiye dek 7 sefer uzatma dakikalarının sonuçlarına nazaran havaya kaldırıldı.

Göztepe, 1968-1969 dönemindeki çift maçlı finalde, Galatasaray’ı 1-0 yendiği maçın rövanşında uzatmada 1-1’lik skorla saf dışı bıraktı.

Tek maçlı finallerde ise 1983-1984 döneminde Trabzonspor, Beşiktaş’ı 2-0, 1990-1991 döneminde Galatasaray, MKE Ankaragücü’nü 3-1, 1999-2000’de Galatasaray, Antalyaspor’u 5-3, 2005-2006’da Beşiktaş, Fenerbahçe’yi 3-2, 2006-2007’de de yeniden Beşiktaş bu defa Kayseri Erciyesspor’u 1-0 yenerek, uzatmalarda kupaya uzandı.

1995-1996 döneminde ise Galatasaray, birinci maçta 1-0 yendiği Fenerbahçe ile rövanşı Kadıköy’de oynadı. Olağan müddeti 1-0 Fenerbahçe’nin üstünlüğüyle kapanan maçın uzatma kısmında 1 gol atan Galatasaray, birinci maçtaki avantajıyla kupayı kazanmayı bildi.

Penaltılarla kazanılan kupalar

Türkiye Kupası’nın geçmişinde şimdiye dek 5 kadro, 6 defa kupayı penaltı atışları sonucu müzesine götürdü.

Galatasaray ile Trabzonspor ortasındaki 1975-1976 döneminde finalin her iki maçı da tarafların 1-0 galibiyetiyle sona erince, penaltı atışlarına geçildi. Seri penaltı atışları sonucu rakibini 5-4 yenen Galatasaray, kupayı kazandı.

1997-1998 döneminde ise Beşiktaş ile Galatasaray finalde karşı karşıya geldi. Her iki maç da 1-1 berabere sonuçlandı, seri penaltı atışları sonucu rakibine 5-3 üstünlük sağlayan siyah-beyazlılar, keyifli sona ulaşan takım oldu.

Kupayı, 2000-2001 döneminde penaltı atışlarıyla Gençlerbirliği kazandı. Fenerbahçe ile Kayseri’de karşılaşan Ankara takımı, 2-2 sona eren olağan müddet ve uzatma dakikalarının akabinde seri penaltı atışlarıyla rakibine 6-3 üstünlük kurarak, kupayı müzesine götürdü.

Türkiye Kupası’nın 2007-2008 dönemindeki sahibi de penaltılarla belirlendi. Kayserispor ile Gençlerbirliği finalde Bursa’da karşılaşırken, olağan mühleti ve uzatma kısmı 0-0 biten maçta gülen taraf 11-10’luk seri penaltı atışları sonucu Kayserispor oldu.

2010-2011 döneminde Beşiktaş, İstanbul Büyükşehir Belediyespor’u Kayseri’deki finalde penaltılarla geçerek kupaya uzandı. Olağan müddeti ve uzatmaları 2-2 biten maçta siyah-beyazlılar, penaltı atışları sonucu 4-3’lük sonuçla kupayı kaldırdı.

Kupa 2016-2017 döneminde da penaltılar sonucunda sahibi buldu. Atiker Konyaspor ile Medipol Başakşehir ortasında Eskişehir’de oynanan finalin olağan mühleti ve uzatma kısmı 0-0 tamamlandı. Atiker Konyaspor seri penaltılarda rakibine 4-1 üstünlük sağlayarak kupayı müzesine taşıdı.

En enteresan final

Türkiye Kupası tarihindeki en enteresan finallerin başında, 1991-1992 döneminde yapılan Trabzonspor-Bursaspor eşleşmesi geliyor.

Bursa’da yapılan finalin birinci maçını 3-0 kazanan yeşil-beyazlılar, rövanş için Trabzon’a büyük avantajla gitti.

Hüseyin Avni Aker Stadı’ndaki rövanşı bordo-mavili grup 5-1 kazanarak, tertip tarihindeki en değişik final sonrası kupayı müzesine götürdü.

En farklı skorlu finaller

Kupadaki finallerde şimdiye dek en farklı skorlu galibiyeti Gençlerbirliği elde etti.

Başşehir ekibi, 1986-1987 döneminde Eskişehirspor ile Ankara’da yaptığı birinci maçı 5-0 kazanarak, 57 yıllık Türkiye Kupası geçmişinde finallerde en farklı skora ulaştı.

1991-1992 döneminde Trabzonspor, konutundaki rövanş maçında Bursaspor’u 5-1, 2004-2005 dönemindeki finalde ise Galatasaray, Fenerbahçe’yi birebir skorla yendi.

Bu ortada, 2001-2002 döneminde Kocaelispor, Beşiktaş’ı Bursa’daki finalde, 2003-2004’te Trabzonspor, Gençlerbirliği’ni İstanbul’daki finalde, 2011-2012’de de Fenerbahçe, Ankara’daki finalde Bursaspor’u tıpkı skorla 4-0 yenerek, tarihi skorlara imza attı.

Öte yandan, Türkiye Kupası’nın en gollü final müsabakası, 1999-2000 döneminde Galatasaray ile Antalyaspor ortasında yapıldı ve sarı-kırmızılı grup maçtan uzatma kısmında 5-3 galip ayrıldı.

“Duble” yapanlar

Türkiye Kupası’nın 57 yıllık geçmişinde, 14 dönemde kupayı müzesine götüren grup tıpkı vakitte lig şampiyonluğunu da kazandı.

Galatasaray 1962-1963, 1972-1973, 1992-1993, 1998-1999, 1999-2000, 2014-2015 ve 2018-2019’da, Fenerbahçe 1967-1968, 1973-1974 ve 1982-1983’te, Trabzonspor 1976-1977 ve 1983-1984’te, Beşiktaş da 1989-1990 ve 2008-2009 döneminde hem lig şampiyonluğu hem de kupa zaferi yaşadı

Üst üste en çok şampiyonluk Galatasaray’ın 

Türkiye Kupası tarihinde üst üste en çok şampiyonluk yaşayan, tıpkı vakitte kupayı en çok müzesine götüren takım Galatasaray oldu.

Sarı-kırmızılı grup 1963-1966 yıllarında arka arda 4 kere kupayı kazanma muvaffakiyetini gösterdi.

Bu ortada, Galatasaray 1963-1966, Trabzonspor da 1975-1978 yıllarında üst üste 4 kere final oynayarak, arka arda en çok finale çıkan grup unvanlarını aldı.

Tüm maçlarını kazanarak şampiyon olanlar

Türkiye Kupası tarihinde yalnızca 4 dönemde kupayı kaldıran kadrolar, bütün maçlarını kazanarak bu zafere ulaşabildi.

Sırf 90 dakika sonuçlarına nazaran yapılan değerlendirmede 1985-1986 döneminde Bursaspor 5’te 5, 1988-1989’da Beşiktaş 10’da 10, 1989-1990’da yeniden Beşiktaş 4’te 4 ve 2002-2003’te Trabzonspor, 5’te 5 yaptı ve kupayı müzelerine götürdü.

Hem futbolcu hem antrenör olarak kazananlar

Türkiye Kupası tarihinde 9 isim, hem futbolculuk hem de teknik adamlık mesleğinde kupayı kaldırma muvaffakiyetini yaşadı.

Altaylı Ayfer Elmastaşoğlu 1967’de futbolcu, 1980’de antrenör, Galatasaraylı Fatih Terim, 1976, 1982, 1985’te oyuncu, 1999, 2000 ve 2019’da antrenör, Galatasaraylı Gheorghe Hagi 1999 ve 2000’de futbolcu, 2005’te antrenör, Mustafa Denizli 1980’de Altay’da oyuncu, 1991’de Galatasaray’da ve 2009’da Beşiktaş’ta antrenör, Trabzonsporlu Şenol Güneş 1977, 1978 ve 1984’te oyuncu, 1995 ve 2010’da antrenör, Yılmaz Gökdel 1964, 1965 ve 1966’da Galatasaray’da oyuncu, 1981’de de MKE Ankaragücü’nde teknik adam, Tayfur Havutçu 1997’de Kocaelispor, 1998 ve 2006’da Beşiktaş’ta futbolcu, 2011’de Beşiktaş’ta teknik yönetici, Hamza Hamzaoğlu Galatasaray’da 1993’de futbolcu, 2015’te antrenör, Okan Buruk da Galatasaray’da 1993, 1996, 1999 ve 2000’de, Beşiktaş’ta da 2006’da futbolcu, 2018’de de Akhisarspor’un teknik yönetici olarak bu muvaffakiyete ulaştı.

3 farklı kadroyla final oynayanlar

Kupa geçmişinde kimi futbolcular 3 farklı kadronun formasıyla finalde çaba etti.

Bu oyuncular şunlar:

Halil İbrahim Eren: Boluspor, MKE Ankaragücü, Gençlerbirliği

Hasan Vezir: Fenerbahçe, Trabzonspor, Galatasaray

Rade Zalad: MKE Ankaragücü, Eskişehirspor, Beşiktaş

Sinan Turhan: Adana Demirspor, Galatasaray, Sakaryaspor

Cihan Haspolatlı: Kocaelispor, Galatasaray, İstanbul Büyükşehir Belediyespor

Mehmet Aurelio: Trabzonspor, Fenerbahçe, Beşiktaş

Burak Yılmaz: Beşiktaş, Trabzonspor, Galatasaray

Emre Belözoğlu: Galatasaray, Fenerbahçe, Medipol Başakşehir

En çok kupa kazanan teknik adamlar

Teknik yönetici olarak en çok Türkiye Kupası şampiyonluğu yaşayan isimler Ahmet Suat Özyazıcı, Gündüz Kılıç, Fatih Terim ve Aykut Kocaman.

Özyazıcı, Trabzonspor ile 1977, 1978 ve 1984’te, Gündüz Kılıç, Galatasaray ile 1963, 1965 ve 1966’da, Fatih Terim de sarı-kırmızılı takım ile 1999, 2000 ve 2019’da üçer kere kupayı kaldırdı. Aykut Kocaman ise 2011 ve 2012’de Fenerbahçe, 2017’de de Atiker Konyaspor ile memnun sona ulaştı.

Bu ortada, yabancı teknik adamlar içinde Beşiktaş’ın başında İngiliz Gordon Milne 1989 ve 1990’da, Fransız Jean Tigana da 2006 ve 2007’de kupayı kazanma başarısı gösterdi.